Zawody przyszłości 2030, czyli jak wybrać kierunek w świecie, który zmienia się szybciej niż kiedykolwiek?

Jeśli masz dziś 16–18 lat, jest duża szansa, że słyszysz jedno pytanie częściej niż wszystkie inne. A brzmi ono… „Kim chcesz być w przyszłości?”

Najbliżsi, czasem nauczyciele, a nawet (też się zdarza) znajomi pytają o studia czy Twoje pomysły na życie. Tak, również tę jego część, która jest związana z pracą.

Tylko że jest jeden problem – świat, do którego wejdziesz za kilka lat, nie będzie już dokładnie tym samym światem, który otacza Cię dziś. I to nie jest teoria. To już się dzieje.

Twoi rodzice bardzo często wybierali zawód trochę inaczej. Częściej zakładali, że jeśli raz wejdziesz w jakiś kierunek, to zostaniesz w nim na długo. Ty najprawdopodobniej będziesz zmieniać role, specjalizacje, a może nawet całe obszary pracy kilka razy. Nie dlatego, że jesteś niezdecydowany. Po prostu tak będzie wyglądał rynek.

I właśnie dlatego pytanie nie brzmi już tylko: „jaki zawód wybrać?” Dziś dużo ważniejsze jest pytanie: „w jakim kierunku mam iść, żeby umieć odnaleźć się również wtedy, gdy ten rynek znowu się zmieni?”

Jak zmienia się rynek pracy i dlaczego wybór zawodu wygląda dziś inaczej

Rynek pracy naprawdę przyspieszył. Według raportu World Economic Forum – Future of Jobs do 2030 roku powstanie około 170 milionów nowych miejsc pracy, a około 92 miliony zniknie lub zostanie przekształconych przez technologię. WEF szacuje też, że do 2030 roku zmianom ulegnie 22% dzisiejszych miejsc pracy.

To oznacza jedno: ogromna część pracy, którą znamy dziś, będzie wyglądała zupełnie inaczej za kilka lat. I nie chodzi tylko o sztuczną inteligencję. Zmienia się również:

sposób organizowania pracy
tempo uczenia się nowych umiejętności
zakres kompetencji potrzebnych w wielu zawodach

Dlatego coraz częściej mówi się, że wielu dzisiejszych uczniów będzie pracować w zawodach, które dopiero powstają. Niektórych z nich nie umiemy jeszcze nawet dobrze nazwać.

Czy zawody naprawdę znikają?

Tak — ale zwykle nie w taki sposób, jak się o tym mówi. Rzadko zdarza się, że jeden zawód po prostu przestaje istnieć z dnia na dzień. Znacznie częściej dzieje się coś innego – zmienia się jego charakter.

Część zadań przejmują technologie. Pojawiają się nowe specjalizacje, niektóre role przekształcają się w zupełnie inne.

Raporty rynku pracy pokazują, że najszybciej maleje zapotrzebowanie na stanowiska oparte głównie na powtarzalnych czynnościach. Dotyczy to m.in.:

wprowadzania danych
części stanowisk administracyjnych
telemarketingu
niektórych prac obsługi transakcyjnej

To nie znaczy, że ludzie przestają być potrzebni. To znaczy, że rutynową pracę technologia wykonuje coraz szybciej i taniej.

Zawody przyszłości 2030 – jakie kierunki będą najbardziej potrzebne

Są jednak obszary, w których wzrost zapotrzebowania jest bardzo wyraźny. Raporty World Economic Forum i McKinsey wskazują między innymi na:

specjalistów AI i analizy danych, czyli osoby pracujące z ogromnymi zbiorami informacji i uczące systemy komputerowe ich interpretacji
specjalistów cyberbezpieczeństwa, czyli ludzi chroniących firmy, instytucje i nasze dane przed cyberatakami
inżynierów związanych z energią odnawialną, bo transformacja energetyczna przyspiesza w wielu krajach świata
projektantów doświadczeń cyfrowych, czyli osoby projektujące aplikacje, platformy i produkty, z których korzystamy codziennie
specjalistów pracy z ludźmi i zdrowiem psychicznym, bo im bardziej cyfrowy jest świat, tym bardziej rośnie znaczenie kompetencji społecznych

Tylko że jest jeden haczyk. To, że jakiś zawód będzie potrzebny, nie oznacza oczywiście, że będzie dobry dla Ciebie.

Najczęstszy błąd przy wyborze zawodu

Wiele osób zaczyna od pytania: „Jaki zawód wybrać?” Tymczasem dużo ważniejsze pytanie brzmi: „W jakim środowisku pracy ja w ogóle działam najlepiej?”

Można przeczytać wiele artykułów o zawodach przyszłości, oglądać filmy o nowych technologiach czy też analizować pojawiające się nowe kierunki studiów. I to wszystko oczywiście ma sens.

Ale jeśli nie wiesz:

jak podejmujesz decyzje,
czy lepiej działasz w strukturze czy poza nią,
czy bardziej motywują Cię ludzie czy zadania,
czy Twoją mocną stroną jest analiza, tworzenie czy organizowanie,

to bardzo łatwo wybrać coś, co brzmi dobrze… ale w praktyce wcale do Ciebie nie pasuje.

Historia Ani, czyli jak młodzi naprawdę wybierają swoją przyszłość

Wyobraź sobie Anię. Ma 17 lat. Uczy się dobrze, ale nie ma jednego oczywistego pomysłu na przyszłość. Czasem myśli o psychologii. Potem ogląda film o marketingu i myśli „o, to też brzmi ciekawie”. A później ktoś mówi, że prawo daje dużo możliwości.

Gdyby miała wybierać tylko na podstawie tego, co brzmi dziś dobrze, pewnie skakałaby od pomysłu do pomysłu. Jednego dnia psychologia, drugiego dnia social media, trzeciego prawo, bo daje duże szanse na niezłą przyszłość.

Dopiero kiedy zatrzyma się i zobaczy, jak naprawdę działa, coś zaczyna się układać.
Może się okazać, że jej przyszłość nie leży w żadnym zawodzie związanym z ludźmi, tylko np. w takim obszarze, który łączy analizę, komunikację i pracę jeden na jeden — a nie codzienny hałas, tempo i ekspozycję.

I to jest właśnie różnica między zgadywaniem a świadomym wyborem.

Kompetencje przyszłości – co naprawdę będzie ważne

WEF pokazuje, że wśród najważniejszych kompetencji do 2030 roku będą nie tylko umiejętności związane z AI i technologią, ale też:

myślenie analityczne,

kreatywność,
zdolność uczenia się nowych rzeczy,
elastyczność,
ciekawość poznawcza,
umiejętność pracy z ludźmi.

Innymi słowy, nie wystarczy już wybór „dobrego” zawodu. Dużo ważniejsze jest budowanie kierunku rozwoju, który będzie miał sens także wtedy, gdy rynek pracy znowu się zmieni.

Dlaczego doradztwo zawodowe ma dziś większe znaczenie niż kiedyś

Jeszcze kilkanaście lat temu doradztwo zawodowe często polegało na tym, że ktoś pomagał wybrać jeden zawód. Dziś jego rola jest znacznie szersza.

Chodzi o połączenie trzech rzeczy:

predyspozycji młodego człowieka,
jego mocnych stron,
kierunków rozwoju rynku pracy.

Dlatego coraz więcej młodych ludzi zaczyna właśnie od tego kroku — od sprawdzenia, jak naprawdę działają i w jakim środowisku mogą rozwijać się najlepiej.

Jeśli chcesz zobaczyć, jakie kierunki mogą być dla Ciebie naturalne i które obszary rozwoju mają sens nie tylko dziś, ale także za kilka lat, warto zacząć właśnie od poznania swoich predyspozycji.Między innymi po to powstał Projekt Kariera — aby pomóc młodym ludziom zobaczyć swoją drogę trochę wyraźniej, zanim podejmą jedną z ważniejszych decyzji dotyczących przyszłości.

Źródła: Dane wykorzystane w artykule pochodzą z raportów dotyczących przyszłości rynku pracy, m.in.: World Economic Forum – Future of Jobs Report, OECD – Future of Work i McKinsey Global Institute – Future of Work analyses