Jak wybrać zawód i dlaczego to jedna z najważniejszych decyzji w życiu

Jeśli spojrzeć na to z boku, to jest w tym coś naprawdę zaskakującego. Są w życiu momenty, do których przygotowujemy się bardzo długo — ślub, narodziny dziecka, różne ważne wydarzenia, które trwają jeden dzień albo kilka godzin, a mimo to poświęcamy im miesiące planowania, rozmów i decyzji. A kiedy przychodzi moment, w którym ktoś zadaje pytanie „co chcesz robić w życiu?” to bardzo często odpowiedź powstaje gdzieś pomiędzy „lubię ten przedmiot”, „to brzmi sensownie” albo „tam są dobre zarobki”, bez większego zatrzymania i bez realnego przygotowania.

A przecież to decyzja, która dotyczy ogromnej części naszego życia.

Dlaczego wybór zawodu jest tak ważny

Praca to nie jest tylko sposób zarabiania pieniędzy. To jest miejsce, w którym spędzamy dużą część dorosłego życia, często od około 20. do 60. roku życia, codziennie po kilka godzin. Jeśli policzyć to orientacyjnie — 8 godzin dziennie, 5 dni w tygodniu, przez około 40 lat — wychodzi ponad 80 tysięcy godzin spędzonych w pracy!

Jeśli spojrzeć na to w ten sposób, trudno myśleć o tym wyłącznie w kategoriach pieniędzy, bo przez tak ogromną część życia realizujemy w niej — albo nie — bardzo wiele naszych potrzeb i wykorzystujemy — albo nie — bardzo wiele naszych możliwości.

To właśnie tam możemy:

odczuwać satysfakcję albo jej nie czuć
wykorzystywać swoje mocne strony albo działać wbrew nim
mieć poczucie sensu albo mieć wrażenie, że robimy coś „na siłę”
być zaangażowani albo funkcjonować tylko „od do”
doświadczać rozwoju albo utknięcia

I dlatego to, co robimy zawodowo, wpływa na dużo więcej niż tylko wysokość wynagrodzenia — wpływa na jakość codziennego życia.

Doradztwo zawodowe w szkołach – dlaczego często nie wystarcza

Można by się spodziewać, że skoro decyzja jest tak ważna, to system edukacji przygotowuje do niej naprawdę solidnie, ale w praktyce doradztwo zawodowe w szkołach często jest obecne raczej symbolicznie — pojawia się sporadycznie, ma formę ogólnych informacji i rzadko daje realne zrozumienie własnych predyspozycji.

Często kończy się na listach zawodów, kierunków czy ogólnych wskazówkach, co trochę przypomina sytuację, w której przed ważną podróżą dostajemy mapę świata, ale bez zaznaczenia, gdzie jesteśmy i dokąd tak naprawdę chcemy iść.

Doradztwo zawodowe dla młodzieży – od czego warto zacząć

Wiele osób zaczyna od pytania „jaki zawód wybrać?”, tylko że to pytanie pojawia się trochę za wcześnie, bo zanim pojawi się zawód, warto najpierw zrozumieć, jak się w ogóle funkcjonuje.

Jak podejmuję decyzje?
W jakim środowisku działam najlepiej — w strukturze czy w większej swobodzie?
Czy bardziej motywują mnie ludzie, zadania czy konkretne cele?
Czy lepiej odnajduję się w analizie, tworzeniu czy organizowaniu?

Bez tej wiedzy bardzo łatwo wybrać coś, co dobrze brzmi albo wygląda sensownie z zewnątrz, ale w praktyce okazuje się męczące albo niedopasowane. I to jest moment, w którym doradztwo zawodowe dla młodzieży ma największy sens — nie jako lista zawodów, tylko jako proces poznania siebie.

Jak wybrać zawód, kiedy rynek pracy się zmienia

Dodatkowym wyzwaniem jest to, że sam rynek pracy nie stoi w miejscu i zawody się zmieniają, pojawiają się nowe specjalizacje, inne znikają albo zmieniają swój charakter, dlatego coraz mniej chodzi o wybór jednego „idealnego” zawodu na całe życie, a coraz bardziej o kierunek.

Chodzi o to, żeby wiedzieć, w jakim obszarze chcemy się rozwijać, jakie mamy naturalne predyspozycje i jakie środowisko pracy będzie dla nas wspierające, bo to daje większą elastyczność nawet wtedy, gdy rynek pracy znowu się zmieni.

Test predyspozycji zawodowych – czy to ma sens

W tym miejscu wiele osób trafia na różne testy i warto się tu na chwilę zatrzymać, bo sam test nie rozwiązuje problemu, ale dobrze przygotowane narzędzie może pomóc zobaczyć coś, czego wcześniej się nie widziało.

Nie chodzi o to, żeby test „wybrał zawód za nas”, tylko żeby uporządkować informacje o sobie, zobaczyć swoje naturalne tendencje i lepiej zrozumieć, dlaczego pewne rzeczy przychodzą łatwiej, a inne wymagają więcej wysiłku, bo dopiero na tej podstawie wybory zaczynają mieć sens.

Dlaczego tak rzadko przygotowujemy się do wyboru zawodu

Może dlatego, że zakładamy, że jakoś to będzie albo że wiemy, że zawsze można coś zmienić. Może też dlatego, że nikt nas realnie nie nauczył, jak się do tego przygotować i jak w ogóle podejść do takiej decyzji.

Efekt często wygląda podobnie — wybór oparty na fragmentach informacji, chwilowych zainteresowaniach albo tym, co podpowiada otoczenie, a dopiero później pojawia się refleksja, że można było zrobić to inaczej.

Świadomy wybór zawodu – na czym naprawdę polega

Świadomy wybór nie polega na tym, że od razu wiemy wszystko, tylko raczej na tym, że rozumiemy siebie, widzimy swoje mocne strony i ograniczenia i wiemy, w jakim kierunku chcemy iść, nawet jeśli nie mamy jeszcze jednej konkretnej nazwy zawodu.

To daje dużo większy spokój i poczucie, że decyzja ma sens.

Projekt Kariera – doradztwo zawodowe oparte na rzetelnym poznaniu siebie

Właśnie z takiego podejścia powstał Projekt Kariera, który zamiast zaczynać od list zawodów zaczyna od człowieka — od tego, jak działa, jakie ma predyspozycje i w czym czuje się naturalnie, a dopiero później łączy to z realnymi kierunkami edukacyjnymi i zawodowymi.

Bo wybór zawodu nie musi być zgadywaniem, może być procesem, który daje większą jasność i poczucie, że idzie się w stronę, która naprawdę ma sens. Dla wielu osób to pierwszy moment, w którym zamiast zgadywać zaczynają naprawdę rozumieć, w jakim kierunku chcą iść.